Trong số hàng trăm ngàn đấng anh hùng và chân phước Việt Nam còn lại, có 33 đấng thuộc giáo xứ quê hương Kẻ Sặt chúng ta. Trong 33 đấng này, có 26 đấng với tiểu sử rõ ràng hiện đang thuộc vào hồ sơ chờ phong thánh tại Tòa Thánh La Mã. Tiến trình phong thánh là cả một vấn đề lâu dài, với những điều kiện ắt có và đầy đủ. Chúng ta cùng hiệp ý cầu nguyện hầu ước vọng chung mau trở thành hiện thực. Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu quý danh sách các đấng Anh Hùng tiền nhân như sau:

Ngoài 33 đấng đã được biết tên như trên, còn nhiều đấng vô danh khác nữa đã hy sinh thân mình vì đức tin. Theo lời truyền tụng có khoảng 150 giáo dân đã bị giết và chôn dưới một ngôi mộ tập thể ở phủ Bình Giang. Trên mộ có một bia đề "Giặc Gia Tô." Năm 1924, dân làng đã được giáo quyền và chính quyền bảo hộ cho phép cải táng đem về quê hương, và chôn cất một cách kính cẩn tại cánh đồng Mả Mài (Bùi), cạnh con sông Ðào. Trong số 26 đấng hiện có trong hồ sơ ở Tòa Thánh, riêng thầy giảng Ðaminh Nghĩa chịu chết tại Hưng Yên ngày 13/12/1859, còn các đấng từ thứ 2 đến thứ 26 đều chịu chết tại pháp trường Năm Mẫu, nay là đền thánh Hải Dương, cùng ngày 9/5/1862 dưới thời Tự Ðức (Âm lịch là 11 tháng 4 năm Nhâm Tuất). Sau ngày tử nạn, thi hài của các đấng đã được đưa về Kẻ Sặt, an táng trong ngôi thánh đường tiên khởi ở khu Thượng (nay là nhà Phước) và ở cánh đồng Sa Trong. Năm 1871, đức cha Colomer Lễ và cha chính Masso Tế khởi sự lập hồ sơ đệ lên Tòa Thánh xin tôn phong Chân Phước. Công việc hoàn tất ngày 22/5/1873. Cũng thời điểm này ngôi thánh đường mới nguy nga và hùng vĩ được xây cất xong tại khu trung tâm làng như hiện nay. Linh hài của các đấng được cải táng và an vị dưới nền gian cung thánh.

Ngày nay, tại cánh đồng Mả Mài (Bùi) cạnh sông Ðào tại Kẻ Sặt miền Bắc vẫn còn một bia đài xây bằng gạch và vôi cách đơn giản nhưng cổ kính. Ðặc biệt tại công trường thánh đường Kẻ Sặt 2 miền Nam, địa phận Xuân Lộc, hiện đang tọa lạc một tượng đài công viên theo kiến trúc tân kỳ, để kính nhớ các đấng Anh Hùng Tử Ðạo tiền nhân. Về mặt thiêng liêng, mỗt chuỗi kinh Mân Côi và các chặng đường thương khó liên tiếp đã được 33 gia đình nhận để cầu nguyện và suy gẫm. Bản nghiên cứu này được tham chiếu theo những tài liệu giá trị:

• "Tiểu sử 1289 tôi tớ Chúa đã chịu chết vì đức tin ở Bắc Kỳ" của cha Chính Marcos Gispert An, một vị thừa sai dòng Ðaminh đã ở Việt Nam 38 năm.
• "26 Anh Hùng Tử Ðạo Kẻ Sặt" của linh mục Bùi Ðức Sinh, giáo sư sử học, quê ngoại ở Kẻ Sặt, quê nội ở Ðào Xá.
• "Việt Nam Giáo Sử" của linh mục Phan Phát Huồn.
• "Bài vãn các Ðấng Tử Ðạo Kẻ Sặt" vẫn truyền tụng trong dân gian và đã được ghi lại.
• Bấm để xem tin bổ túc: Một Thánh Linh Mục Kẻ Sặt Tử Ðạo

Chúng tôi xin giới thiệu bài vãn này, một tài liệu lịch sử và cũng là một áng văn chương theo thể thơ lục bát. Chúng ta sẽ được đọc thấy những câu như:

hoặc: