In bài
VietCatholic News (23/07/2004 )
Phỏng vấn Cha Jesús Castellano Cervera
ROMA, 18/7/2004 (Zenit) - Tín điều Vô nhiễm Nguyên tội, được công bố
cách đây 150 năm, nay lại tỏ cho thấy tính chất sâu sắc của diễn ngữ
“đầy ân sủng”, vị cố vấn của Bộ Giáo lý Đức tin phát biểu.
Cha Jesús Castellano Cervera, dòng Cát-minh đi chân không, một chuyên viên về
Thánh mẫu học, suy tư về nguồn gốc và ý nghĩa của tín điều này trong
cuộc phỏng vấn với Thông tấn xã Zenit. Tháng tới Đức Giáo hoàng Gioan
Phaolô II sẽ hành hương Lộ Đức, nước Pháp, nơi Đức Trinh nữ hiện ra
vào năm 1858 và đã xác nhận chân lý về sự thụ thai vô nhiễm nguyên tội
của Người.
Hỏi: Lịch sử và ý nghĩa của tín điều này là gì?
Cha Castellano Cervera: Đó là một lịch sử dài và phức tạp, khởi đi từ
nhận thức về mầu nhiệm Đức Maria trong mối tương quan ưu tuyển của
Người với Thiên Chúa và với mầu nhiệm cứu độ mà Người đã được
thông phần ngay từ buổi đầu sự hiện hữu của Người, như là người
được đầy ân sủng và tình yêu của Thiên Chúa.
Hỏi: Xin cha giải thích nhận thức đó đã phát triển từ đầu như thế
nào?
Cha Castellano Cervera: Nhận thức như thế đã được phát triển trước tiên
ở mức độ niềm tin của dân Chúa, hiểu rằng sự thụ thai của Đức
Maria như là một thời điểm ân sủng; trước hết khởi đầu với các
sách Phúc âm ngoài quy điển kể về hồng ân của cuộc hôn nhân giữa cha
mẹ Người là Thánh Gioakim và Thánh Anna. Từ câu chuyện này đã nảy sinh
ra lễ Thụ thai Đức Maria trong lòng Bà Anna ở phụng vụ Byzantine, được
cử hành từ thế kỷ thứ tám vào ngày 09 tháng 12.
Lễ này được du nhập vào Tây phương khoảng thế kỷ thứ 10, và minh
nhiên cử hành lễ Đức Maria được thụ thai không mắc tội tổ tông. Lễ
này vào năm 1476 được Đức Giáo hoàng Xít-tô IV ghi vào lịch chung toàn cầu,
với một công thức rất đẹp đẽ, nhưng đáng buồn thay sau đó đã bị
giáng xuống thành một lễ nhớ thường “Đức Maria được thụ thai”
trong Sách Lễ năm 1570.
Lòng đạo đức bình dân và cử hành phụng vụ làm nổ ra một cuộc tranh
luận lớn giữa các nhà thần học có những khuynh hướng đối lập nhau.
Một bên là các nhà thần học bênh vực sự thụ thai chẳng hề mắc tội
tổ tông của Đức Maria, và bên kia là những người từ chối điều đó
để khẳng định rằng Đức Maria cũng đã phải hưởng nhờ công ơn cứu
chuộc của Chúa Kitô.
Thần học gia Duns Scotus (1266-1308) cho một chìa khóa thần học để hiểu mầu
nhiệm này, khi khẳng định rằng Đức Maria đã được gìn giữ khỏi tội
nguyên tổ có liên quan với công nghiệp của Chúa Kitô.
Cảm thức của các tín hữu, phụng vụ và thần học, cuối cùng đón nhận
minh định của huấn quyền Giáo Hội, sau những hoàn cảnh này khác đã
đi đến việc định tín tín điều Thụ thai Vô nhiễm Nguyên tội, được
Đức Piô IX công bố vào 08/12/1854, với Tông sắc “Ineffabilis Deus”.
Hỏi: Đâu là những lý do đưa đến việc định tín tín điều này?
Cha Castellano Cervera: Trước hết, có một sự hiểu biết sâu sắc hơn về
những sự kiện mặc khải trong Kinh Thánh và trong Truyền Thống của Giáo
Hội, nền tảng của mọi định tín, với sự trợ giúp của Chúa Thánh Thần,
Đấng dẫn dắt Giáo Hội tiến tới sự thật toàn vẹn.
Một cách đặc biệt, diễn ngữ “đầy ân sủng” đã và đang được tái
khám phá trong sự sâu sắc của nó, những lời mà thiên sứ đã ngỏ với
Đức Maria lúc truyền tin như là một mặc khải về tình trạng của Người
trước Thiên Chúa Ba Ngôi từ lúc bắt đầu hiện hữu, và như là Người
đã được Thiên Chúa sắp đặt từ đời đời trong chương trình của
Ngài: “Người là Đấng đầy tràn ân sủng Thiên Chúa và luôn luôn như vậy”.
Dưới ánh sáng của từ chủ chốt này, người ta cũng nhìn thấy tất cả
thực tại của Đức Maria như là người cộng tác với Đức Kitô trong
công trình Cứu chuộc. Đức Trinh nữ, một người được kêu gọi để cộng
tác trong sứ mạng làm Mẹ của Đấng Cứu Chuộc, đã không bao giờ, ngay
cả trong một giây lát, ở bên ngoài ân sủng của Thiên Chúa trong cuộc
chiến thắng của Ngài trên tội lỗi và sự chết.
Tuy nhiên, ngoài phương diện tiêu cực này - sự vắng bóng của tội
nguyên tổ - Đức Maria còn được giới thiệu ngay từ giây phút đầu tiên
Người hiện hữu như là ái nữ của Chúa Cha, Mẹ của Chúa Con - Đấng Cứu
chuộc, nhà tạm của Chúa Thánh Thần, Đấng Toàn Thánh, được Chúa Thánh
Thần hoạch định và tạo thành một tạo vật mới, được Thiên Chúa rất
mực sủng ái.
Đấy là tất cả nhận thức trọn vẹn của tín điều này, như đã được
diễn tả rõ ràng trong hiến chế “Lumen Gentium” và trong kinh Tiền tụng
đẹp đẽ hiện nay của lễ trọng Vô Nhiễm Nguyên Tội, ca ngợi Người là
Mẹ của Con Chiên tinh tuyền, là khởi nguyên và là hình ảnh của Giáo Hội,
Hiền Thê không một vết nhăn, không một bợn nhơ.
Như thế, rõ ràng Đức Maria là một ngoại lệ của tội nguyên tổ, và
ở nơi Người nguyên vẹn kế hoạch từ đầu của Thiên Chúa và là vận
mạng tương lai của Giáo Hội, một Giáo Hội được mời gọi để mãi
mãi trở nên “thánh thiện và vô tì tích trong tình yêu”.
Như Max Thurian (đồng sáng lập viên Taizé, chú thích người dịch) đã quả
quyết, sự thụ thai vô nhiễm có nghĩa là nơi Đức Maria mọi sự đều là
ân sủng ngay từ đầu và Người là bằng chứng rằng mọi sự bắt nguồn
từ Thiên Chúa. Và rằng Đức Maria đáp trả lại ân sủng của Thiên Chúa
với sự tự do tuyệt đối của một tình yêu không nhiễm vương tội lỗi.
Hỏi: Đức Thánh Cha sẽ du hành đến Lộ Đức. Đâu là ý nghĩa của chuyến
đi này?
Cha Castellano Cervera: Lộ Đức là nơi Đức Maria, trong cuộc hiện ra với
Bernadette vào năm 1858, đã xác nhận chân lý về ơn vô nhiễm nguyên tội của
Người mà đã được Huấn quyền công bố. Từ buổi đầu, Lộ Đức đã
trở thành nơi cuốn hút quần chúng, được bao bọc bởi một sự hiện diện
đặc biệt của mầu nhiệm và tình mẫu tử thiêng liêng của Đức Maria Vô
Nhiễm như là phương thuốc cứu chữa bệnh tật thân xác và linh hồn.
Đấy là một nơi chữa bệnh theo ý nghĩa đẹp nhất của từ này, đó là
nơi Đức Maria tiếp tục thực thi sự che chở của Người và chức năng từ
mẫu đặc trưng của Mẹ vì lợi ích của các người em của Chúa Kitô,
đang đau yếu thân xác và tinh thần, bởi vì tội lỗi dẫn đưa vào thế
giới này bệnh tật và sự chết, yếu đau thể lý và luân lý.
Bằng sự hiện diện của mình, Đức Giáo hoàng nhấn mạnh những khía cạnh
trên; ngài đến cử hành lễ mừng 150 năm định tín tín điều Vô Nhiễm
Nguyên Tội tại nơi mà điều xác quyết đặc biệt đã được chính Đức
Trinh nữ Maria chấp thuận, và như một người hành hương, ngài mang trong
con người ngài yếu đuối của thế giới này và khẩn nài sự hiện diện
thiêng liêng của Đức Maria chữa lành những thương tích của xã hội
chúng ta, một xã hội đang cần Tin mừng của niềm hy vọng.
Hỏi: Đức Maria là sự biểu lộ lòng từ ái của Thiên Chúa đối với nhân
loại. Chẳng phải vì lý do này mà Người đã hiện ra ở Lộ Đức sao? Và
Người có tiếp tục làm Trạng sư của chúng ta không?
Cha Castellano Cervera: Sự hiện diện từ mẫu của Đức Maria luôn đồng hành
với đời sống của Giáo Hội và của mỗi một tín hữu; và quan trọng hơn
nữa, mỗi một người đã được Chúa Kitô trao phó cho Mẹ Người bên
Thánh giá.
Tuy nhiên, sự hiện diện này trong những hoàn cảnh đặc biệt trở nên một
“cuộc hiển linh” - một sự biểu lộ long trọng và hữu hình - trong trường
hợp này chứng tỏ rằng sự Thụ thai Vô nhiễm là một mầu nhiệm đức
tin và cứu độ, một sự biểu lộ tình yêu của Thiên Chúa chiến thắng
tội lỗi và sự chết, và là một dấu chỉ hy vọng cho mọi người.
Biết bao người đến Lộ Đức đã kinh nghiệm được chữa lành những bệnh
tật của thân xác và tinh thần, phần đông những hiện tượng “thần khí
- bệnh lý học” (pneuma-pathologies) này của loài người chúng ta, là những
bằng chứng của sự hiện diện đặc biệt của Đức Maria, Người kêu gọi
ăn năn thống hối và sống một đời sống mới, nguồn mạch của sự hòa
giải với Thiên Chúa và với anh em.
Đức Maria, hiệp nhất với Chúa Thánh Thần, là Trạng sư của chúng ta, như
chúng ta khẩn cầu Người trong kinh “Salve Regina” (Lạy Nữ Vương) “Bà
là Chúa Bàu chúng con”, Người vẫn luôn là người cầu nguyện cho chúng
ta, là người che chở chúng ta khỏi sự dữ và Quỷ Dữ, nhưng Người
cũng gợi hứng chúng ta và khích lệ chúng ta sống trong Chúa Kitô.
Lm. Gheg. Văn Ngọc Anh