In bài
Suy niệm Lời Chúa
VietCatholic News (26/09/2003 )
CHÚA NHẬT 26 THƯỜNG NIÊN. B
Mc 9,38-43.45.47-48
Thưa quý vị,
Nhân loại đã phát sinh tật xấu “chia phe” từ thời Cain giết em là
Abel (St 4,1). Nó trở thành khuynh hướng “tự nhiên”, đến nỗi ngày nay
các tâm lý gia cho là bẩm sinh. Những chiếc máy ảnh được giấu kín
trong sân chơi của các trường mẫu giáo. Các em được tự do vui đùa thoả
thích. Chẳng sớm thì muộn tự dưng các em tụ họp thành “các nhóm”
và phân biệt ra đứa “ở trong”, đứa “ở ngoài” nhóm, chứ chẳng
bao giờ đồng nhất. Như vậy từ rất sớm trong đời người chúng ta đã
phân chia thành vòng trong và vòng ngoài tại các giao tiếp xã hội. Lớn hơn
nữa sự phân chia ngày càng rõ nét ở các trường tiểu học, trung học,
đại học. Khuynh hướng này được bộc lộ dưới nhiều hình thức, quần
áo, môn chơi, giai tầng, hội kín. Bên Âu Mỹ các trường đại học có
các fraternities (huynh hội), sororities (tỷ hội) rất nghiêm ngặt. Hội viên
phải trải qua các thử thách ghê sợ, nhiều học sinh, sinh viên phải dùng
tới biện pháp “tự tử”, vì không qua được luật lệ của hội. Sau các
“hội” này là các “câu lạc bộ”, rồi đến các cơ hội làm ăn, địa
vị xã hội, chính trị… Nghĩa là “các phe” được hình thành và phát
triển suốt chiều dài của đời người trong một quốc gia hay cộng đồng
quốc tế. Ở gia đình chúng ta cũng có những hiện tượng tương tự. Nhiều
khi phải giữ thể diện, ăn tiêu phung phí để các thành viên khác hài
lòng mà chấp nhận chúng ta. Thí dụ không đủ tiền, phải đi vay mượn
để mua Tv màu, phẳng, hiện đại, hoặc nhà cửa rộng rãi không cần thiết,
tiện nghi đắt tiền, xe hơi hợp thời trang, cho con đi học trường điểm,
du học ngoại quốc. Rồi kiếm tiền bằng những nghề bất chính.
Cũng vì để được chấp nhận trong một tổ chức nghề nghiệp hay hàng
xóm láng giềng, mà nhiều lúc chúng ta giữ yên lặng, trong khi đáng lý phải
tố cáo bất công, áp bức, phản bội hoặc nói hành, gièm pha lẫn nhau.
Khi khác phải hối lộ số tiền lớn để được nhận vào câu lạc bộ với
nhiều quyền lợi. Tệ hơn nữa có những kẻ phải chứng minh mình là tay
anh chị, dám thực hiện những hành động côn đồ, bạo lực, phạm pháp
để lọt được vào các hang ổ tội ác. Báo chí hàng ngày phơi bày nhan
nhản các trường hợp như vậy trong xã hội “đen, đỏ” thuộc mọi cấp
bậc, màu da, tiếng nói, ngôn ngữ, sắc tộc, quốc gia, quốc tế. Người
ta thường hãnh diện về nguồn gốc, tổ chức của mình và khinh thường
người khác. Bất hạnh thay, ngay cả trong tình trạng tôn giáo cũng có những
khuynh hướng như vậy. Chúng ta có những mặc cảm giáo sĩ, giáo dân, giám
mục, linh mục, tu sĩ và vô tình loại bỏ, khinh thường lẫn nhau. Những
giáo xứ, họ đạo, địa phận càng phát triển phe nhóm hơn nữa. Chúng ta
dùng “ảnh hưởng”, địa vị để áp đặt chương trình của mình trên
người khác. Ý kiến của mình phải là độc tôn, bất chấp sự thật và
lẽ phải. Xưa nay đã xảy ra rất nhiều cạnh tranh, hiềm tỵ, phá đám giữa
các phe nhóm trong cùng một nhà Dòng, tỉnh Dòng, giáo xứ, địa phận,…
Thật là đau lòng và vi phạm nặng nề luật thương yêu của Thiên Chúa.
Nhưng chẳng ai lưu tâm. Người ta vẫn ngang nhiên tự phong là đạo đức,
làm theo “Thánh ý”. Cũng không oan khi có kẻ xấu miệng gán ghép nhóm
này là “bảo thủ” nhóm khác là “cấp tiến”, nhóm thì được khen là
cởi mở, thức thời. Nhóm bị chê là thoái hoá, lạc hậu. Còn nhiều thuật
ngữ khác nữa để miêu tả tinh thần “phe nhóm” mà tôi không thể liệt
kê hết.
Trên đất nước Hoa Kỳ những năm gần đây, các phe nhóm nhập cư, nghèo
khổ và phụ nữ đã đứng lên thách đố dân da trắng, thuộc thế giới
thứ nhất giàu có, đa số là đàn ông, trong các tổ chức quyền bính của
giáo hội. Họ đòi hỏi đâu là tiếng nói của những kẻ ngoài lề xã hội,
bị loại trừ? Đâu là vị trí của họ trong lòng Hội Thánh. Liệu tiếng
nói của họ có được ai lắng nghe trong cơ chế thần học, giáo lý của
giáo hội? Vì lý do này hay ý kiến khác nhiều người đã bị gạt ra khỏi
sinh hoạt chung và không được kính trọng, tỷ như trường hợp của các
ông En-đát và Mê-đát thời Môsê. Họ không đi hội họp mà vẫn có thể
nói tiên tri ngay tại nhà mình. Bảy mươi vị vọng khác không thể hiểu
được và đã báo cáo lên ông Môsê. May thay Môsê đã hiểu ra vấn đề và
đã ao ước mọi người khác cũng được hưởng Thần khí như hai ông.
Môsê không có khuynh hướng phe phái như các bậc vị vọng kia. Ông trả lời
Giosuê con ông Nun: “Anh ghen giùm tôi à? Phải chi Đức Chúa ban thần khí
trên toàn dân của Người để tất cả đều là ngôn sứ”. Thì ra, Thần
khí không hề về phe với ai. Ngài hoàn toàn tự do hoạt động trên khắp
mặt địa cầu. Chẳng ai có khả năng “nhốt” Ngài vào nơi chốn nào cả!
Đó là bài học lớn cho những ai liên minh với quyền bính trong giáo hội
cơ chế. Đọc kỹ các bản văn thánh lễ hôm nay thì đúng như vậy. Và cũng
là cơ hội để chúng ta xét lại thái độ của mình đối với các tín hữu
vô danh tiểu tốt. Trước hết chúng ta phải nhận thức rằng: ân huệ và
nghĩa vụ hoàn toàn thuộc về toàn thể cộng đồng đức tin. Không ai được
phép giành đặc quyền đặc lợi cho “phe” của mình. Tuy rằng một số
người trong chúng ta có những trọng trách nặng nề hơn. Thí dụ những người
đã được truyền chức để đại diện cho cơ chế hoặc cộng đoàn đặc
biệt. Người khác làm tư tế, mục sư, giảng thuyết. Người khác nữa
làm giáo lý viên, giảng sư, đọc sách, giúp lễ. Nhiều người có lời khấn,
nhiều người không. Có những tín hữu hi sinh toàn thời gian cho việc phục
vụ nhà Chúa, người tín hữu khác chỉ có thể bán thời gian. Tất cả đều
chia sẻ công tác thăng tiến giáo hội. Đến đây thì chúng ta phải dừng
lại kẻo lây nhiễm tinh thần bè phái. Cứ như các bài đọc, thì gương xấu
không phải nói tiên tri sai chỗ hoặc trừ quỷ không có phép của Chúa
Giêsu. Nhưng là một tinh thần hành đạo thiếu bác ái như Thánh Giacôbê dạy.
Cho nên, khi nhìn lại vị trí của mình trong giáo hội chúng ta phải ý thức
rằng Thiên Chúa là Đấng hoàn thành thánh ý của Ngài qua Thần Khí. Không
phụ thuộc vào ai. Ngài chịu trách nhiệm về chương trình của mình: chỉ
đạo, hướng dẫn, chữa lành, làm phép lạ, hoà giải, nuôi dưỡng kẻ
nghèo đói, an ủi cô nhi quả phụ, kết thúc chiến tranh, ban phát hoà
bình, xây dựng ngôn sứ, tương lai,.. Ngài sẽ hành động trong và ngoài
giáo hội cơ chế, trong và ngoài hội nghị kỳ mục.
Trong bài Tin mừng, tông đồ Gioan phàn nàn với Chúa Giêsu rằng có ai đó
không thuộc về nhóm mười hai đã làm dấu lạ nhân danh Thầy Giêsu: “Thưa
Thầy, chúng con thấy có người lấy danh Thầy mà trừ quỷ. Chúng con đã
cố ngăn cản vì người ấy không theo chúng ta.” Rõ ràng trong đầu óc
ông có tư tưởng phe phái và cố chấp. Ông sợ thiên hạ chia sẻ quyền lực
của mình. Họ mới là những người được hưởng đặc ân, được tham dự
vào sứ vụ của Thầy, cho nên ông ngăn cấm người ta trừ quỷ. Hẹp hòi
biết mấy, tương tự như não trạng chúng ta hôm nay. Nhưng Gioan đã thất
bại. Chúa Giêsu khiển trách ông: “đừng ngăn cản người ta, vì không ai
lấy danh nghĩa Thầy mà làm phép lạ, rồi ngay cả sau đó lại có thể
nói xấu về Thầy. Quả thật ai không chống lại chúng ta là ủng hộ
chúng ta.” Cũng giống như trường hợp của Môsê, Chúa Giêsu cho biết đừng
giới hạn quyền năng của Thánh Thần. Ngài hoàn toàn tự do vươn tới những
đối tượng có nhu cầu, ngay cả vượt ra ngoài khuôn khổ nhóm mười hai
ưu tuyển. Trong Tin mừng chẳng chỗ nào thấy Chúa Giêsu thiết lập “tiêu
chuẩn” để làm môn đệ. Tất cả đều được thâu nhận miễn là có
thành tâm, thiện chí: “Những ai không chống lại Thầy, là ủng hộ Thầy.”
Đúng là một luật lệ chung chung, phổ quát. Chẳng tổ chức nào trên thế
gian đặt tiêu chuẩn cho các hội viên của mình rộng rãi như vậy. Chúng
ta nên lấy đây làm gương để xét lại thái độ trong khu xóm, giáo xứ.
Những ai có nhu cầu, đều phải được chúng ta chăm lo, bất kể màu da,
ngôn ngữ, địa vị xã hội, giàu nghèo,… hạn chế là không phải tinh thần
Chúa Giêsu!
Hơn nữa Ngài còn nhấn mạnh: “Ai cho anh em dù chỉ một chén nước lã…
thì Thầy bảo thật, người đó sẽ không mất phần thưởng đâu.” Thế
nghĩa là chẳng cần nhãn hiệu thành viên của nhóm mới được “quyền lợi”
phần thưởng! Ôi sao mà cao sang, rộng rãi: Cả nhân loại, mọi thời, mọi
nơi, đều được lãnh phần thưởng của Thượng Đế, nếu biết yêu thương,
bác ái. Cái tiêu chuẩn duy nhất để làm môn đệ Chúa Giêsu là “tình
yêu” tha nhân. Cứ như lối suy nghĩ này thì những kẻ làm lớn trong hàng
môn đệ của Ngài có lẽ lại trở nên rốt hết, vì họ khinh thường những
kẻ bé mọn trong cộng đồng. Chọn những vị trí tốt nhất để trở thành
vật cản, không cho thiên hạ tiếp cận với Chúa Giêsu. Họ đặt ra không
biết bao nhiêu lề luật, hạn chế! Thật ra, Thần khí của Thiên Chúa
không hề bị ngăn cản. Ngài tự khẳng định mình trong các công trình
yêu mến, bác ái. Không ai có đặc quyền đặc lợi trong sứ vụ của Chúa
Giêsu! Tất cả đều bình đẳng, tất cả đều là anh em trong tình yêu của
Ngài: “Ai không chống lại chúng ta là ủng hộ chúng ta”. Tiêu chuẩn để
theo Chúa Giêsu, làm môn đệ Ngài chỉ có bấy nhiêu! Và chúng ta thấy nhiều
hạng người này trong xã hội, bên Đông cũng như bên Tây, da trắng cũng
như da màu, nghèo cũng như giàu. Họ nuôi dưỡng cô nhi quả phụ, chăm lo bệnh
nhân, người già cả, trẻ bé thơ, bụi đời, xì ke, ma tuý, aids. Họ cổ
võ hoà bình, chống chiến tranh, bất công xã hội, lập nhà thương, xây dựng
trường học, xoá đói giảm nghèo, phân phát thuốc men miễn phí. Những
công việc này, đáng lẽ là của giáo hội và các môn đệ Chúa Giêsu.
Cứ như kinh nghiệm thì nhiều tổ chức đi trước chúng ta trong công tác từ
thiện. Họ rất đỗi nhạy cảm trước những khổ đau của tha nhân. Nhiều
khi chúng ta còn phải tổ chức, cắt đặt, chỉ định vai vế. Những tổ
chức tình nguyện thì khỏi cần. Ở đâu có nhu cầu là họ đáp ứng
ngay, mau lẹ và chu đáo. Cách cho hơn là của cho. Cha Karl Rahner có ý kiến
rằng, bởi lẽ chỉ có một Thiên Chúa, Đấng thương yêu nhân loại qua Đức
Kitô, cho nên tất cả những ai nghe theo lương tâm, làm lành lánh ác, theo lẽ
phải mà hành động thì đều là môn đệ Chúa Giêsu. Nói “vâng” cho
các đòi hỏi của Ngài, dầu biết hay không biết Ngài hiện diện trên trần
gian. Karl Rahner gọi họ là Kitô hữu “vô danh”. Như thế thì những ai sống
thiện, làm lành đều hưởng Thần khí của Ngài, thi hành sứ vụ của
Ngài và chúng ta phải công nhận ân huệ nơi kẻ khác, ân huệ thường nhật
trong nếp sống, chứ không phải chỉ là lý thuyết. Chúng ta không buộc phải
chấp nhận thuật ngữ “tín hữu vô danh” của Karl Rahner. Nhưng ý kiến
của ông có phần chính xác. Đời sống tốt lành là dấu chỉ bàn tay
Thiên Chúa đang hoạt động trên thế gian. Những linh hồn như thế sẽ
được Thiên Chúa cứu vớt bằng cách nào đó mà chúng ta không biết. Bởi
họ đang thi hành Thánh ý Ngài giữa đồng loại mình. Hy sinh của họ soi
sáng chúng ta gạt bỏ khuynh hướng bè phái, chia phe. Tinh thần của Đức
Kitô, quả thật, đã bẻ gãy mọi rào cản, đạp đổ mọi tường thành
mà linh mục, tu sĩ, giáo dân “chính thống” đã dựng nên. Nó đã thấm
nhuần mọi tầng lớp xã hội, tràn lan khắp mặt địa cầu. Xin Chúa cho
chúng ta luôn được tinh thần ấy hướng dẫn mãi mãi. Amen
Suy niệm:
Chiếc đồng hồ chậm năm phút nguy hiểm hơn cái chậm nửa tiếng. Chậm
nửa tiếng người ta dễ biết mà điều chỉnh. Còn chậm năm phút khó biết
hơn nên dễ bị nhỡ tàu xe, máy bay, công việc. Cũng thế, chân lý nửa vời
gây nhiều thiệt hại hơn sai lầm hoàn toàn. (Danh ngôn phương Tây).
Lm. Jude Siciliano, OP.