In bài
VietCatholic News (18/02/2004 )
Nhiều người hay lấy câu: "Con lạc đà chui qua lỗ kim còn dễ hơn
người giàu vào Nước Thiên Chúa" (Luca 18:25) của Đức Giêsu để
"tội nghiệp" cho người giàu. Trong kinh Magnificat và Luca 6:24-26 cũng
cho ta thấy thật "khốn" cho người giàu có và quyền thế. Như vậy
phải nói là không may khi bị làm người giàu có và quyền thế.
Nhưng nói theo nhà Phật, "đời là bể khổ", hễ sanh ra đời là
phải khổ rồi. Thế thì người giàu cũng khổ chứ, phải không ạ? Họ
khổ như thế nào, làm sao mình biết được, khi mình không phải là người
giàu như họ?
Trong một diễn đàn nọ trên internet, người ta bàn thảo nhiều về những
chuyến về thăm VN của những người Việt tha hương. Đi chơi ở đâu đẹp,
ăn ở đâu ngon... Một chuyến về thăm VN tốn khá nhiều tiền chứ không
phải ít, nội tiền vé máy bay không thôi cũng cả ngàn dollars rồi. Người
ta cũng nói nhiều về chuyện làm việc thiện, giúp người nghèo, trẻ em mồ
côi, người khuyết tật... bên VN. Có người trách rằng về VN tiêu nhiều
tiền ăn chơi phí uổng, sao không tiêu ít hơn và bớt ra để làm việc từ
thiện, bác ái, giúp người nghèo có hơn không? Tôi thấy trách như thế có
hơi oan, vì không lẽ cứ thấy ai tiêu nhiều tiền cho chính họ thì mình kết
luận rằng họ không bết nghĩ đến người nghèo? Biết đâu họ cũng đã
từng đóng góp rất nhiều vào các công việc từ thiện, vì điều đó chắc
không khó khăn chi đối với họ. Và họ vẫn tiêu nhiều tiền cho riêng họ
được chứ, vì họ làm ra mà.
Nhiều anh chị em ở VN cũng như hải ngoại đã và đang tích cực vận động
khắp nơi để giúp đỡ người nghèo khổ bằng tiền bạc, áo quần, thuốc
men... Ða số người Việt tha hương đã có nhiều cơ hội để đóng góp
cho rất nhiều chương trình thiện nguyện ở khắp nơi. Việc này không những
giúp người nghèo khổ, tàn tật có miếng cơm manh áo, bớt bệnh tật đau
ốm trong cuộc sống khó khăn trước mắt, mà còn đem đến cho họ tình thương
yêu được thể hiện qua tấm lòng chia sẻ. Trong khi đó, những người “giàu"
hơn, theo nghĩa tương đối, có thể tiêu rất nhiều tiền cho chính mình
trong những chuyến về thăm quê hương. Ðiều đó cũng không hẳn là chuyện
vô ích. Nhờ có người tiêu dùng nhiều, sản phẩm và dịch vụ được
chiếu cố, giúp người dân có công ăn việc làm và kiếm được lợi tức
khá hơn, và nâng cao nền kinh tế và mức sống hơn lên.
Người đã giàu có rồi, thường muốn giàu có hơn, nhưng tôi vẫn không
trách họ về điểm này. Ở nước Mỹ có biết bao nhiêu hãng đã bành trướng
và chiếm ngự thị trường bằng cách mua lại hết những hãng nhỏ hơn,
để trở thành những công ty vĩ đại, việc quản trị chồng chất lên
nhau thành tầng tầng lớp lớp, tới độ nặng quá và đã. ..đổ chổng kềnh,
vỡ nợ... Nhiều người làm lớn mà khi đổ nợ phải vào tù như chơi. Không
phải tôi tội nghiệp họ đâu, nhưng tôi cám ơn họ. Nhờ lòng tham của họ
mà tôi được làm nhân viên của hãng lớn, được trả nhiều lương, danh
giá nữa là khác... Hãng lớn mướn rất nhiều nhân viên, và ai cũng thích
làm cho hãng lớn. Nếu ai cũng chỉ làm vừa đủ cho chính mình, không ai
ham làm giàu, thì chắc chỉ có những công ty nhỏ xíu, sản xuất yếu
xìu, chỉ cần sao cho gia đình mình có đời sống khá giả hơn mà thôi,
thì lấy đâu ra công ăn việc làm cho biết bao nhiêu con người? Vậy thì
xã hội cũng cần có người giàu đấy chứ.
Như thế vấn đề bất công và đau khổ nằm ở chỗ nào? Theo tôi, nó nằm
ở chỗ người ta phân biệt và đố kỵ giữa người giàu và người nghèo.
Tôi thương người nghèo khổ vì họ. ..nghèo và khổ đã đành, nhưng tôi
thương nhiều hơn khi họ không có cơ hội để vượt ra khỏi cảnh đời
nghiệt ngã. Tôi thương người nghèo khổ nhiều hơn, khi thấy cảnh họ bị
coi thường, bị khinh dể. Tôi đau lòng khi thấy kiếp làm người của họ
ở quá thấp về mọi mặt chứ không riêng gì miếng cơm manh áo. Cái khổ
về vật chất đã quá nhiều, lại thêm nỗi chịu đựng bị coi thường,
khinh dể và hất hủi, bởi những người chưa chắc đã giàu nhưng tự cho
mình thuộc thành phần khá giả hơn. Vì vậy tuy thường tham gia đóng góp
vào những công cuộc từ thiện để giúp người nghèo có cuộc sống đỡ
thiếu thốn hơn về vật chất, nhưng tôi vẫn thấy buồn và cảm thấy bất
lực trước sự cam chịu làm hạng người thấp kém nhất trong xã hội của
họ. Thiết nghĩ, một con người tầm thường đầy dẫy thiếu sót như tôi
mà còn biết thương họ, thì Thiên Chúa còn thương những con cái đau khổ
của Ngài tới cỡ nào, và chắc chắc Ngài dành sẵn nhiều hạnh phúc cho
họ trên Nước Trời.
“Phúc cho anh em là những kẻ nghèo khó, vì Nước Thiên Chúa là của
anh em.
“Phúc cho anh em là những kẻ bây giờ đang phải đói, vì Thiên Chúa sẽ
cho anh em được no lòng.
“Phúc cho anh em là những kẻ bây giờ đang phải khóc, vì anh em sẽ được
vui cười.
“Phúc cho anh em khi vì Con Người mà bị người ta oán ghét, khai trừ, sỉ
vả và bị xoá tên như đồ xấu xa. Ngày đó, anh em hãy vui mừng nhảy
múa, vì này đây phần thưởng dành cho anh em ở trên trời thật lớn lao.
Bởi lẽ các ngôn sứ cũng đã từng bị cha ông họ đối xử như thế. (Luca
6:20-23)
Về phía những người giàu có, họ làm ăn thành công nhờ tài năng và cơ
hội. Họ làm chủ, hoặc làm công nhưng nắm giữ những vai trò quan trọng,
và có tài tổ chức để đem lại công ăn việc làm cho biết bao nhiêu người
như đã nói ở trên. Nhưng thú thực, tôi thường cảm thấy buồn khi thấy
họ có tài xây dựng những tập thể gồm bao nhiêu con người, nhưng không
xây dựng bằng tình người, mà bằng sức lao động và đồng tiền. Tuy
trong những tập thể ấy có sự trao đổi giữa đồng tiền và sức lực
hoặc khả năng, nhưng người công nhân vẫn bị coi là kẻ "lãnh nhận"
hơn là người đóng góp. Chủ nhân và những người có quyền hành nơi hãng
xưởng thường có thái độ "ban phát" đối với công nhân. Họ
làm chủ đồng tiền và gia sản của họ thì không nói làm chi, nhưng họ
dùng đồng tiền và quyền thế để làm chủ những con người thấp kém hơn
họ. Điều này thường khiến những người công nhân thấp kém phải sợ
sệt, lo lắng mỗi khi phải đối diện với cấp trên, mỗi khi các ông lớn
bà lớn xuất hiện.
Nói cho cùng, cái thái độ của người giàu đối với người nghèo, hay
thái độ kẻ hơn đối với người kém, mới là điều đáng buồn, chứ của
cải tự nó không phải là "sự khốn". Chúa ban cho vũ trụ này bao
nhiêu tài nguyên, và ban cho con người khả năng khác nhau để khai thác những
tài nguyên đó cho nhau cùng xử dụng. Thử nghĩ cha mẹ nuôi dưỡng con nên
người, hoặc có của để lại cho con, nhưng có đứa khôn ngoan hơn đã lo
dành hết về phần mình, và thay vì chia sẻ với anh em thì lại tự cho
mình quyền ban phát, và còn lên mặt khinh dể anh em mình. Khi thấy như vậy
thì cha mẹ sẽ buồn lòng như thế nào, và đứa con đó sẽ "xấu
xa" trước mặt cha mẹ và người đời ra sao? Và phải chăng đó là những
kẻ "khốn" mà Đức Giêsu muốn nói tới:
“Nhưng khốn cho các ngươi là những kẻ giàu có, vì các ngươi đã
được phần an ủi của mình rồi.
“Khốn cho các ngươi, hỡi những kẻ bây giờ đang được no nê, vì các
ngươi sẽ phải đói.
“Khốn cho các ngươi, hỡi những kẻ bây giờ đang được vui cười vì
các ngươi sẽ phải sầu khổ khóc than.
“Khốn cho các ngươi khi được mọi người ca tụng, vì các ngôn sứ giả
cũng đã từng được cha ông họ đối xử như thế.” (Luca 6:24-26)
Xét hai loại người mà Ðức Giêsu nói tới trên đây, tôi thấy hình như
mình …đứng ngoài! Này nhé, khi tôi có được cuộc sống tương đối đầy
đủ về vật chất, lại có công ăn việc làm, thì chắc là không được
xếp vào loại nghèo khó rồi, vậy liệu tôi có hy vọng được Chúa chúc
phúc không? Nhưng tôi cũng không phải là người giàu có, thì có chắc là
không bị "khốn"? Có thể tôi chẳng giàu có chi nhưng rất dễ coi
minh hơn người, hoăc có đời sống vật chất dư dả để ban phát nhưng
nhiều khi chẳng có tình người để cảm thông, có những dịp vui bên
ngoài nhưng lắm lúc thấy tâm hồn năng chĩu, và có những lời khen ngợi
làm cho tôi cảm thấy sung sướng nhưng vẫn có những đau khổ, lo lắng,
muộn phiền ở trong lòng mà người khác không thấy được. Như vậy là dư
giả bên ngoài, mà thiếu thốn bên trong. Có thể những người giàu có về
tiền bạc, danh vọng cũng “nghèo khó” trong tâm hồn như vậy chăng.
Xin Chúa nhân từ xét đến sự nghèo khó trong tâm hồn của con và nhiều
anh chị em khác, giúp chúng con biết chia sẻ với mọi người và bù đắp
cho nhau về đời sống vật chất cũng như tinh thần, và chúc phúc cho tất
cả chúng con. Amen.
Nguyễn Thị Kim Loan