In bài
VietCatholic News (08/01/2003 )
Con người ta càng chìm
trong nỗi sợ của bạo lực, của bất công, của những tính toán phi đạo
đức bao nhiêu, thì lòng nhân ái càng cần thiết cho cuộc sống của mỗi
người, và của cộng đồng bấy nhiêu. Bài viết này được viết dưới
dạng của một lá thư, để qua đó chuyển tải những ưu tư, những khắc
khoải không chỉ của một cá nhân, nhưng có thể coi là của cả một lớp
người muốn sống lương thiện. Không quá bi quan nhưng cũng không lạc quan
quá, những chuyển tải của bài viết nhìn vào cuộc sống và cho thấy sự
giằng co giữa thiện - ác. Cái ác hình như chiếm phần trội, như che lấp
mất những gì mang lại giá trị của cuộc sống. Còn cái thiện lại như
một dòng nước ấm trôi giữa đại dương mùa đông. Nhưng chỉ cần như
thế thôi, cũng đủ để bạn và tôi có quyền hy vọng.
Ngày ... tháng ... năm...
Em gái ạ,
Từ ngày anh em mình từ giã gia đình, sống xa nhau, xa mái ấm mà mấy chục
năm qua đã chứng kiến không biết bao nhiêu kỷ niệm của một thuở bé
thơ cả hai anh em cùng được ấp ủ trong vòng tay yêu thương của bố của
mẹ, thì năm nào cũng vậy, cứ đến những ngày mùa đông, anh lại nhận
được từ em một lá thư và một cánh thiệp với những lời nguyện chúc
rất tốt đẹp, rất thánh thiện.
Mỗi năm như thế, anh đều xem những nét
chữ mà trong đó chứa đầy lòng yêu thương của một đứa em gái quí
yêu, là lời nhắc nhở chính mình chuẩn bị tâm hồn sao cho xứng đáng để
đón mừng mầu nhiệm Thiên Chúa làm người, đón mừng năm mới thật ý
nghĩa. Mỗi mùa đông, nhận được thư của em, anh mừng đến nao nao tâm hồn.
Mùa đông dẫu buốt giá nhưng lòng anh ấm áp lạ thường, bởi một ngọn
lửa của tình ruột thịt, vượt không gian xa lắc, vẫn rực cháy lớn
trong lòng của cả hai anh em.
Mùa đông năm nay cũng vậy, em là người gửi thư, gửi thiệp cho anh sớm
nhất, em gái ạ.
Có lẽ do tình cảm của hai anh em gắn bó như thế, ngoài ra còn được lớn
lên trong một gia đình nề nếp, được hấp thụ một nền giáo dục bởi
người cha, người mẹ thánh thiện, luôn luôn ý thức lòng nhân ái và dạy
con phải coi lòng nhân ái lớn hơn tất cả, mà hai anh em mình có rất nhiều
quan điểm giống nhau, nhất là giống nhau từ quan niệm về lẽ sống đến
cách thức thực hành lòng nhân ái.
Nhưng em gái ạ, lần này em có bi quan quá không? Trong thư em viết rất nhiều
về nỗi muộn phiền, bất bình về cuộc sống. Đã có lúc em căm giận,
phẫn nộ:
" Con người đối xử với nhau càng ngày dường như càng tệ bạc hơn, nham hiểm hơn... ".
Còn ở đoạn kết, em viết:
"Có gì vui để mà vui hở anh. Xung quanh chúng ta, mỗi ngày, trong cuộc sống, biết bao nhiêu chuyện lừa lọc, chèn ép, cướp giật xảy ra. Bao nhiêu kẻ tham ô, thoái hóa, bao nhiêu kẻ bạo quyền, giàu tiền đã khéo làm "phép lạ" đổi trắng thay đen, không thành có, có thành không; người vô tội bị kết án, còn người có tội chỉ cần có tiền, trở nên vô tội.
Các giá trị tinh thần, những truyền thống, những lề
thói tốt đẹp tích tụ biết mấy ngàn đời, có sức mạnh lớn lao để
đào tạo nhân cách con người, bị hạ bệ xuống hàng thứ yếu, để đồng
tiền lên ngôi, vật chất trở thành ông chủ. Biết bao nhiêu người trở
thành chủ nhân ông của thời đại mới, nhờ bóc lột sức lao động của
anh chị em công nhân. Họ làm giàu trên nhân phẩm, trên sức lao động cật
lực của người công nhân, chẳng những không biết ơn mà còn trả lại
cho anh chị em công nhân bằng sự đánh đập tàn nhẫn. Biết bao nhiêu kẻ
chỉ lo hưởng thụ, ăn chơi, xài phí. Biết bao nhiêu kẻ giàu có, nắm quyền
hành trong tay, nhưng đê hèn và tội lỗi cho đến mức, đêm ngày chỉ suy
nghĩ để tìm cách, hay người ta còn gọi là "sáng tạo những kỹ thuật
mới", nhằm hưởng lạc thú trên thân xác kẻ khác, trong khi bao nhiêu
kẻ lầm than, đói khổ...". Anh hiểu em: quả là cuộc sống vẫn
còn đó, khắp nơi, đầy dẫy những nỗi nhức nhối, oan khuất, bất công,
thê lương...
Anh biết nói với em điều gì khi đó là sự thật. Nhưng, em gái ạ, còn một
sự thật khác cũng diễn ra hằng ngày quanh ta, giống như mùa đông năm nào
ở một vùng biển, nhìn mặt sóng dâng cao cuồng nộ, em đã nói rằng
trong lòng biển luôn luôn có một dòng nước ấm lành trong... Cũng vậy, dòng
nước ấm lành trong đó, trong cuộc sống hỗn tạp này, vẫn chảy mãi,
không cạn: Đó là điều thiện, lòng nhân ái, lòng tốt...
Hãy nghĩ lại đi em. Hãy đặt niềm tin vào cuộc sống, vì dẫu cho đâu đó
còn băng giá, thì cuộc sống vẫn còn nắng ấm của mùa xuân. Chắc em biết
rõ, hầu như năm nào đồng bằng sông Cửu Long cũng bị lũ lụt, dẫu có
những cá nhân, những tập thể bỏ tiền ủng hộ anh chị em sống ở đồng
bằng sông Cửu Long, mà họ rêu rao là "cứu đói", "cứu
nghèo", chỉ là một cách khoe khoang sự giàu có hoặc để quảng cáo
những sản phẩm của một xí nghiệp, một công ty nào đó, nhằm lợi dụng
sự bất hạnh của người khác, mà quay ngược lại làm giàu cho chính
mình, thì trong dòng người đang làm việc "bố thí" ấy, có
biết bao nhiêu tấm lòng thực sự nhân ái hướng về đồng bằng sông Cửu
Long trong tình nghĩa đồng bào tha thiết, trong đó có rất nhiều tấm gương
của những người con gái đáng quí, đáng yêu, đáng trân trọng như em.
Mới đây, khi nghe tin Trung Tâm Thương Mại Quốc Tế của thành phố Hồ
Chí Minh cháy, đốt thành than quá nhiều người đang làm việc ở đó, đã
làm cho hàng ngàn tấm lòng xốn xang, hàng ngàn con mắt phải ứa lệ ngậm
ngùi đấy em à!
Lòng nhân ái lạ lùng đến mức chính anh cũng không thể nào hiểu hết:
Ở một trường Cao đẳng nọ, khi được tin nhà của một anh sinh viên bị
cháy, thì trong vài giờ đồng hồ sau, các bạn sinh viên cùng trường đã
trích những đồng tiền sinh viên còm cõi của mình để tặng anh. Số tiền
lớn đến nỗi không ai ngờ, và anh sinh viên đã bật khóc như một trẻ
thơ. Nhìn cảnh tượng đó mà lòng anh cứ rung lên, rung lên...
Và trong cuộc sống vẫn còn vô số những hình ảnh cảm động làm ta phải
rung lên như thế: Nó có thể là sự hy sinh cao vời vợi cho một người thân,
cho một tình bạn... Chắc em còn nhớ cô bé Như Ngọc, ở trong xóm nhà
mình đó, là một nữ sinh lớp 12, vẫn hằng ngày hy sinh chở cô bạn Diệu
Thu bị bại liệt cả hai chân đến trường. Và sau mỗi buổi tan học lại
chở bạn về. Tính cho đến nay, Như Ngọc đã kiên trì không mệt mỏi
làm điều đó giúp đỡ bạn gần 10 năm kể từ ngày Như Ngọc biết lái
xe đạp. Lòng nhân ái của Ngọc sáng lấp lánh như tên của em: NHƯ NGỌC.
Một hình ảnh khác, rõ ràng nhất diễn ra hằng ngày xung quanh ta, đó là cảnh
ăn xin. Có thể họ là những em bé mồ côi, nghèo rách thật; những cụ
già neo đơn thật, những người bệnh tật, què quặt thật, những người
cơ nhỡ thật... nhưng cũng có những người lừa lọc, lười biếng, gian dối,
lợi dụng lòng tốt của mọi người, xem việc đi xin ăn như một nghề
nghiệp để khỏi vất vả, khỏi phải làm lụng... Theo thống kê của báo
Công An thành phố Hồ Chí Minh, cách đây trên 10 năm, vào năm 1991, chỉ tính
riêng thành phố, đã có khoảng 6.000 người ăn xin. Nếu ngồi nhẫm tính
trên cả nước, ta sẽ phải rùng mình vì con số quá lớn. Thế như tất cả
họ, dù thật hay giả, đều có thể sống được là nhờ đâu, nếu không
phải là lòng nhân ái của mọi người. Vậy đó, lòng nhân ái không chết
đâu em. Nó là sức mạnh diệu kỳ để tạo thêm hương, góp thêm sắc cho
đời. Nó cũng là sức mạnh diệu kỳ để nhân loại cậy dựa vào nhau
mà sống, mà tồn tại. Anh tin rằng một con người dù bậm trợn đến đâu
đi nữa, thì thẳm sâu trong đáy lòng của họ, lòng nhân và bản tính con
người vẫn còn tiềm ẩn, nếu gặp môi trường thuận lợi, nó sẽ bùng
lên...
Lòng nhân ái, dòng nước ấm âm thầm chảy trong sóng biển lạnh của cuộc
đời .
Anh muốn nhắc lại với em một lần nữa và muốn nhắc rất nhiều lần rằng:
Lòng nhân ái, điều có thật, là dòng nước ấm lành trong đã, đang và sẽ
chảy mãi, chảy mãi đó em...
Lm JB Nguyễn Minh Hùng